Volgens het Europese aardobservatieprogramma Copernicus gaat juli 2023 de boeken in als de warmste ooit. De eerste drie weken van juli kenden de hoogste temperaturen ooit gemeten.

Hoewel het weer in Noordwest- en Midden-Europa in juli veel minder warm verliep dan de zomers voorheen, waren de hittegolven in Noord-Amerika, Azië en Zuid-Europa wereldwijd doorslaggevend.

De warmste dag op aarde was op 6 juli, met een globale gemiddelde temperatuur van 17,08 graden, op de voet gevolgd door 5 en 7 juli. Het vorige record stond op 13 augustus 2016 met een waarde van 16,8 graden. Daarnaast werd het oude temperatuurrecord dit jaar door maar liefst 17 julidagen overtroffen.

Volgens deze informatie bedroeg de globale gemiddelde temperatuur voor de eerste 23 dagen van juli 16,95 graden. De Europese berekeningen wijzen uit dat juli als geheel tot dusver met 16,63 graden het heetst was.

NOAA, een Amerikaans bureau voor weer en oceanografie, noemt juli 2021 als de warmste maand. “Het verschil wordt verklaard door het feit dat de gegevens van NOAA geen rekening hielden met grote delen van de poolgebieden”, aldus Copernicus.

De oorzaken van een recordwarme temperatuur op aarde in juli zijn nogal complex. Een belangrijke factor is de hoge temperatuur van het zeeoppervlak, zoals in de Noord-Atlantische Oceaan. In de Stille Oceaan worden dergelijke temperaturen toegeschreven aan het El Niño-fenomeen die voor warmer water zorgt dan het langjarig gemiddelde.

Naast de klimaatverandering, die op zich al de temperaturen laat stijgen, zijn er ook willekeurige weersomstandigheden. Zo bevonden het zuidwesten van de Verenigde Staten, Zuid-Europa en delen van China zich onder zogenaamde hittekoepels.

Hittekoepels worden gekenmerkt door permanente hogedrukgebieden, die vooral op grote hoogte zeer uitgesproken zijn. Deze bestaan uit een gesloten gebied met warme lucht. Dergelijke gebieden liggen als klokken over de getroffen regio’s en laten geen uitwisseling toe met koelere luchtmassa’s uit de naaste omgeving. Zo wordt het bij veel zonneschijn alsmaar droger en heter.

Het verschijnsel El Niño is nog maar net van start gegaan en heeft daarom weinig impact op de huidige temperaturen gehad.

Het fenomeen zal echter aanzienlijk sterker worden in de herfst en winter en zo een beslissende bijdrage leveren aan de wereldwijde gemiddelde temperatuur.

In het jaar 2024 zal naar verwachting het hoogtepunt van El Niño plaatsvinden. Hierdoor is het niet onwaarschijnlijk dat volgend jaar nog warmer zal verlopen door de warme Pacific. Dit is echter nog verre van zeker.