Wanneer wordt het glad? - Alles over gladheid en ijzel

In de winter kunnen wegen verraderlijk glad zijn door ijsvorming, ook als de temperatuur boven nul ligt. De temperatuur van het wegdek kan namelijk sterk afwijken van de gemeten luchttemperatuur of wat je auto aangeeft.

In de avond zijn wegen vaak nog warmer dan de lucht, maar later in de nacht koelen ze af, vooral bij helder weer. Dan kan snel grondvorst ontstaan. Of het daadwerkelijk glad wordt, hangt ook af van de hoeveelheid vocht en of het wegdek droog is. Er zijn drie bekende vormen van gladheid.

Gladheid door bevriezing

Deze vorm van gladheid ontstaat wanneer natte weggedeelten bevriezen. Zodra de temperatuur richting het vriespunt daalt, vormen zich ijskristallen op het wegdek. Dit is bijzonder verraderlijk voor bestuurders, omdat de gladheid nauwelijks zichtbaar is en sterk lijkt op een natte weg.

Rijp

Wanneer vocht tijdens een koude nacht op een bevroren wegdek condenseert, ontstaat rijp. Dit gebeurt meestal later in de nacht en is herkenbaar aan wit uitgeslagen plekken op de weg. Deze gladheid treedt op wanneer het wegdek sterker afkoelt dan de omgeving en de temperatuur onder het dauwpunt zakt.

Het vocht kan daarbij zowel vloeibaar als vast op het wegdek neerslaan. Vooral bruggen en viaducten, bijvoorbeeld van hout, koelen in heldere winternachten sneller af en bereiken eerder het dauwpunt.

Winterse neerslag

Sneeuw

In tegenstelling tot gladheid door bevriezing is sneeuw goed zichtbaar, omdat er ook in de atmosfeer duidelijk iets gebeurt. Daardoor kun je er makkelijker op anticiperen: vaak is snel te zien of de sneeuw blijft liggen of juist smelt. Sneeuw is vaste neerslag die ontstaat bij temperaturen onder nul en bestaat uit kleine, met elkaar verbonden ijskristallen.

IJzel

IJzel is een ander verhaal en vraagt, net als rijp en bevriezingsgladheid, extra waakzaamheid. IJzel ontstaat wanneer regendruppels op een koude ondergrond terechtkomen en direct bevriezen. Wegen en trottoirs kunnen dan in korte tijd spekglad worden. Dit verschijnsel komt vaak voor bij dooi na een vorstperiode.

IJsregen

IJsregen ontstaat wanneer regen onderweg naar de grond meerdere keren onder het vriespunt afkoelt. De druppels bevriezen tot kleine, doorzichtige ijskorrels met een vloeibaar laagje. Op een bevroren ondergrond kunnen ze uitvloeien en een ijslaag vormen, of opspringen en wegrollen. De korrels zijn maximaal 5 millimeter groot en moeten niet worden verward met korrelsneeuw of hagel.