Verandert de straalstroom door klimaatverandering?

De straalstroom bepaalt grotendeels ons weer. Zo is het hierdoor momenteel bij ons wisselvallig en aan de koele kant. De reden is de zuidelijke ligging van de jet.

De laatste jaren lag de straalstroom daarentegen vaak ver naar het noorden, waardoor er sprake was van bijzonder warm en droog weer. Keer op keer werden dergelijke “blokkerende weersomstandigheden”, waarin lagedrukgebieden doorgaans ruim op afstand worden gehouden, toegeschreven aan een verzwakte jet door klimaatverandering.

Klimaatverandering heeft over het algemeen veel invloed op de straalstroom. Een belangrijke factor is de zogenaamde “arctische versterking”. Door het smeltende ijs en de daarmee gepaard gaande positieve terugkoppeling warmt het gebied van de poolcirkel veel sneller op dan de regio’s rond de evenaar.

Als gevolg hiervan neemt het temperatuurverschil tussen de polen en evenaar af in de lagere atmosfeer. Dit dient echter als aandrijving voor onze circulatie.

Vooral in de jaren 2010 waren er wetenschappelijke publicaties, zoals die van Francis en Vavrus in 2012, die wezen op een daling van de snelheid van de straalstroom door arctische versterking.

Aansluitend werd onder meer de hypothese geopperd dat door deze verzwakking de toppen en de dalen van de golvende jet langzaam verschuiven. Hierdoor zouden hoge- en lagedrukgebieden zich tevens langzamer voortbewegen en dus langer op één plek blijven hangen.

Veel wetenschappers betwijfelen echter dat de jet aan het verzwakken is. Hoewel op hoogten tot circa 5.000 meter nog steeds wordt uitgegaan van een afname van het temperatuurverschil tussen de polen en de evenaar, is dit op niveaus daarboven niet het geval.

Door sterke opwarming boven de evenaar neemt het temperatuurverschil tussen de polaire en equatoriale gebieden nog meer toe op een hoogte van ongeveer 10 kilometer. Zo gaat het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) in haar laatste rapport uit van deze ontwikkeling.

De achtergrond is dat de warmere lucht bij de evenaar door klimaatverandering meer vocht kan opnemen. Vochtige lucht koelt bij het stijgen echter langzamer af dan droge lucht. Op grotere hoogte is het dus warmer.

De vraag rijst nu welke van deze twee effecten de straalstroom domineert. Dat gezegd hebbende, zijn er verscheidene factoren die de jet beïnvloeden. Helaas zijn klimaatmodellen ook dubbelzinnig.

Professor Ted Shepherd van de Universiteit van Reading gebruikt klimaatmodellen om onder meer de effecten van klimaatverandering op de atmosferische circulatie in kaart te brengen. Hij schrijft: “Het komt erop neer dat er nog steeds veel onzekerheden bestaan over hoe de straalstroom zal reageren op klimaatverandering.”

Er zijn veel theorieën over hoe de straalstroom zou kunnen veranderen ten gevolge van klimaatverandering. We zijn daarentegen nog ver verwijderd van een wetenschappelijke consensus over het toekomstige gedrag. Onderzoek zal hier binnenkort zeer zeker meer uitsluitsel over moeten geven.

Dit alles verklaart echter niets aan de door de mens veroorzaakte klimaatverandering, wat duidelijk is bewezen door de wetenschap. Dit is en blijft realiteit.