Meer licht - De dagen worden weer langer!

De zon keert steeds vaker terug en wint langzaam maar zeker aan kracht. Ook al moet men nog even geduld hebben tot het voorjaar: de daglengte neemt toe. Na de bewolkte en donkere weken die nu achter ons liggen, kunnen lichaam en geest eindelijk weer wat energie opdoen.

Vergeleken met het begin van de maand neemt de daglengte eind januari in het uiterste noorden van de Benelux met 1 uur en 19 minuten toe. In Utrecht is dit 1 uur en 13 minuten en in het zuiden van Nederland en het noorden van België 1 uur en 9 minuten. Dit is het meest merkbaar in het noorden van de Benelux, waar de zon begin van de maand net 7,5 uur boven de horizon uitkwam.

Eind januari schijnt daar bij helder weer alweer 8 uur en 49 minuten de zon. In het zuiden van Nederland en het noorden van België bedraagt de daglengte intussen alweer 9 uur. De kaart hieronder toont met hoeveel minuten meer de daglengte sinds begin januari tot nu vordert.

In het noorden komt de zon nu 6 minuten later op dan in het zuiden en gaat de zon ook 12 minuten vroeger onder. Dat is een verschil van 20 minuten.

Terwijl deze veranderingen in de ochtend vrij geleidelijk op gang komen, is de langere daglengte al wel duidelijk te bespeuren. De reden van deze ongelijkmatige toename van het daglicht is onder meer te wijten aan de gekantelde as van de aarde in haar baan rond de zon. De klok voor het samenspel tussen dag en nacht is daarentegen de rotatie van de aarde om haar eigen as.

Deze rotatieperiode bedraagt precies 23 uur, 56 minuten en 4 seconden, wat bijna 4 minuten korter is dan de 24 uur die een etmaal volgens onze klokken duurt. De zon bereikt pas na precies 24 uur weer het hoogste schijnbare punt, de middaghoogte pal boven de zuidelijke horizon. Deze tijdsperiode wordt daarom de gemiddelde zonnetijd genoemd. Onze horloges zijn daarop gebaseerd.

De 4 minuten die “ontbreken” in vergelijking met de rotatie van de aarde lopen aan het eind van een hele maand echter op naar 2 uur en gedurende een heel jaar naar precies 24 uur. Dit betekent dat de aarde 366 keer om haar as draait in 365 dagen tijd.

Eigenaardigheden van de aarde, zoals de massaverdeling van bergen, ijskappen en oceanen, leiden idem tot de kleinste fluctuaties in de baan van de aarde en dus ook tot minimale afwijkingen tussen de gemiddelde en werkelijke zonnetijd.

Onderzoekers hebben nu eveneens ontdekt dat zelfs de schommelingen in de rotatiesnelheid van de binnenste kern van onze planeet nu ook de snelheid waarmee de aarde om haar as draait enigszins kan veranderen. Dit houdt in dat ook de kern dus een meetbare uitwerking kan hebben op de lengte van de dag.

De interactie tussen de aarde en de maan is relatief ongecompliceerd, maar des te opvallender. Beide hemellichamen dansen in stabiele banen om elkaar heen, wat resulteert in de constante variatie van de verschillende fasen van de maan vanuit het perspectief van onze aarde.